Chuẩn bị sẵn sàng cho việc Tuân thủ Chỉ thị CSDDD

Chỉ thị Thẩm Định Tính Bền Vững của Doanh Nghiệp (CSDDD) được ban hành bởi Liên minh Châu Âu (EU) đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc định hình cách doanh nghiệp quản lý các tác động bất lợi liên quan đến yếu tố nhân quyền và môi trường trong toàn bộ chuỗi giá trị. Chỉ thị này yêu cầu các doanh nghiệp lớn tại EU, cũng như các doanh nghiệp ngoài EU có doanh thu đáng kể tại thị trường EU, thực hiện công tác thẩm định toàn diện, bao gồm cả hoạt động vận hành nội bộ và các mối quan hệ kinh doanh trên phạm vi toàn cầu. 

Việc áp dụng Chỉ thị sẽ diễn ra bắt đầu từ năm 2029, dành cho các doanh nghiệp có hơn 5.000 nhân viên và doanh thu ròng toàn cầu từ 1,5 tỉ euro trở lên. Các doanh nghiệp ngoài EU cũng sẽ thuộc phạm vi của Chỉ thị này nếu đạt mức doanh thu tương đương trong thị trường EU. 

Các yêu cầu chính của Chỉ thị CSDDD bao gồm: 

• Nhận diện, phòng ngừa và chấm dứt các tác động bất lợi về nhân quyền và môi trường, đồng thời cung cấp biện pháp khắc phục khi phù hợp. 
• Tích hợp việc thẩm định vào chính sách và hệ thống quản trị doanh nghiệp. 
• Bao phủ toàn bộ các hoạt động trong chuỗi giá trị (không chỉ giới hạn ở nhà cung cấp trực tiếp). 
• Cơ chế thực thi: Các quốc gia thành viên EU sẽ chỉ định cơ quan giám sát để triển khai thực thi Chỉ thị CSDDD ở cấp quốc gia; doanh nghiệp có thể đối mặt với chế tài hành chính và trách nhiệm dân sự nếu thực hiện thẩm định không đầy đủ. 

Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, Chỉ thị này có những tác động sâu rộng. Ngay cả khi không thuộc phạm vi áp dụng trực tiếp, các công ty con hoặc nhà cung cấp của doanh nghiệp EU sẽ ngày càng được kỳ vọng trong việc chứng minh tuân thủ các tiêu chuẩn thẩm định. Điều này đồng nghĩa với việc minh bạch trong sử dụng và quản lý người lao động, quản lý tác động môi trường và hệ thống quản trị – và cuối cùng là chuyển đổi để đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao về thực hành phát triển bền vững từ các khách hàng EU, công ty mẹ và các nhà đầu tư. 

Các doanh nghiệp thuộc phạm vi áp dụng của Chỉ thị sẽ cần triển khai các bước thẩm định cốt lõi sau (phù hợp với khung OECD / UNGPs):

01

Tích hợp việc thẩm định vào các chính sách và hệ thống quản lý rủi ro của doanh nghiệp 

02

Nhận diện và đánh giá các tác động bất lợi thực tế và tiềm tàng về nhân quyền và môi trường trong hoạt động vận hành của chính doanh nghiệp, các công ty con và đối tác kinh doanh, từ đó ưu tiên xử lý các tác động một cách phù hợp

03

Phòng ngừa hoặc giảm thiểu các tác động bất lợi tiềm tàng

04

Chấm dứt hoặc hạn chế các tác động bất lợi thực tế, đồng thời cung cấp biện pháp khắc phục khi phù hợp

05

Thiết lập cơ chế và quy trình khiếu nại áp dụng cho tất cả các hoạt động của doanh nghiệp, các công ty con và đối tác kinh doanh

06

Giám sát việc triển khai, đánh giá mức độ triển khai đầy đủ và hiệu quả của các chính sách thẩm định và các biện pháp khắc phục

07

Công bố minh bạch các hoạt động triển khai, tiến trình và kết quả thực hiện

Các bước này phản ánh tiêu chuẩn “các biện pháp phù hợp” theo Chỉ thị CSDDD, nhấn mạnh vào quy trình hơn là kết quả hoàn hảo. Nói cách khác, Chỉ thị CSDDD yêu cầu cách tiếp cận tuân thủ có chủ đích, thay vì chỉ thực hiện theo danh sách các yêu cầu cụ thể. 

Quy trình yêu cầu thông tin và nhu cầu của doanh nghiệp thuộc phạm vi áp dụng sẽ được định hướng theo cách tiếp cận dựa trên rủi ro, với các loại thông tin liên quan đến các tác động bất lợi là cơ sở chính. Vì vậy, các doanh nghiệp Việt Nam là công ty con hoặc là nhà cung cấp của doanh nghiệp tại thị trường EU nên lưu ý các điểm dưới đây: 

• Doanh nghiệp EU sẽ yêu cầu dữ liệu thẩm định – ví dụ: kết quả lập bản đồ rủi ro, kế hoạch giảm thiểu, phiếu trả lời bảng câu hỏi đối với nhà cung cấp, dữ liệu liên quan đến truy xuất nguồn gốc. 
• Doanh nghiệp Việt có thể phải điều chỉnh các chính sách và thực hành về quyền của người lao động, các tiêu chuẩn môi trường và quản trị để phù hợp với các yêu cầu thẩm định của đối tác EU. 
• Doanh nghiệp Việt có thể đối mặt với các nghĩa vụ hợp đồng hoặc yêu cầu cập nhật bộ Quy tắc ứng xử của nhà cung cấp liên quan đến cam kết kinh doanh có trách nhiệm, xử lý dữ liệu, lộ trình thực hiện hành động khắc phục, tăng cường tính minh bạch. 
• Việc nằm trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp EU đồng nghĩa với hoạt động của doanh nghiệp Việt có thể trở thành một trọng tâm trong đánh giá rủi ro của doanh nghiệp EU – đặc biệt nếu doanh nghiệp Việt hoạt động trong các ngành hoặc khu vực có rủi ro cao. 

Tóm lại: Các nhà cung cấp và công ty con tại Việt Nam trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp thuộc phạm vi Chỉ thị nên nhìn nhận CSDDD không chỉ là những yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt cho các khách hàng và đối tác EU, mà còn là cơ hội để tăng cường khả năng chống chịu, cải thiện uy tín và củng cố các mối quan hệ kinh doanh trong tương lai. 

PwC có kinh nghiệm dày dặn trong việc hỗ trợ các công ty con và nhà cung cấp của các doanh nghiệp EU đáp ứng các yêu cầu liên quan đến Chỉ thị CSDDD, qua đó xây dựng các sáng kiến tạo giá trị. Phương pháp của PwC được bao gồm ba bước chính – tìm hiểu, triển khai và định hướng tương lai– bao gồm: 

Chỉ thị CSDDD là một tín hiệu mạnh mẽ cho thấy thực hành Phát triển bền vững trong xuyên suốt chuỗi giá trị và thực hành kinh doanh có trách nhiệm đang chuyển dần từ những cam kết tự nguyện sang các nghĩa vụ bắt buộc đối với doanh nghiệp trong và ngoài EU. Đối với các công ty con hoặc nhà cung cấp tại Việt Nam thuộc chuỗi giá trị của các doanh nghiệp EU, sự thay đổi này đồng nghĩa với kỳ vọng cao hơn, sự giám sát chặt chẽ hơn và yêu cầu hợp tác sâu rộng hơn. 

Việc chuẩn bị sớm không chỉ để tuân thủ các yêu cầu Chỉ thị – mà còn giúp doanh nghiệp duy trì khả năng tiếp cận thị trường EU, củng cố mối quan hệ với khách hàng và tích hợp tính bền vững vào hoạt động kinh doanh cốt lõi. PwC Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình chuyển đổi mô hình sản xuất, kinh doanh theo hướng bền vững hơn và sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu thực hành phát triển bền vững ngày càng chặt chẽ từ các thị trường lớn như EU.