Rewitalizacja – jako kompleksowy i długotrwały program działań operacyjnych, mających na celu ożywienie gospodarcze w połączeniu z działaniami na rzecz rozwiązywania problemów społecznych i środowiskowych – wymaga od samorządów terytorialnych długotrwałego zaangażowania oraz skoordynowania pracy wielu jednostek organizacyjnych. Działania niezbędne do osiągnięcia zamierzonych celów należy podjąć zarówno na etapie planowania, jak i realizacji samego procesu rewitalizacji. Najważniejszym rezultatem prawidłowo przeprowadzonych programów rewitalizacyjnych jest zrównoważony rozwój społeczności lokalnych w trzech podstawowych obszarach: gospodarczym, społecznym i środowiskowym (rys. 1).
Rysunek 1. Podstawowe etapy w procesie rewitalizacji
Opierając się na naszym doświadczeniu, wyodrębniliśmy następujące czynniki sukcesu realizacji programów rewitalizacyjnych:
- zaangażowanie i aktywna współpraca zainteresowanych stron – scentralizowane, odgórne planowanie stoi w sprzeczności z koncepcją długoterminowego zrównoważonego rozwoju. Szczególnie istotne jest przyjęcie programu, którego zamiar realizacji deklarują zainteresowane strony (szerokie grono partnerów społeczno-gospodarczych)
- skala i rozmiar – autorzy projektów rewitalizacyjnych powinni uwzględnić odpowiedni rozmiar i skalę przedsięwzięć, tak by osiągnąć tzw. masę krytyczną. Pod tym pojęciem rozumiemy kompleksowe projekty uwzględniające aspekty gospodarcze, społeczne i środowiskowe.
Bez osiągnięcia masy krytycznej nie można zapewnić ani utrzymać sprawnego transportu, handlu detalicznego, podstawowych usług publicznych oraz innych elementów infrastruktury gospodarczej
- różnorodnoćć gospodarcza – projekty realizowane w ramach programów rewitalizacyjnych należy planować w taki sposób, by maksymalizowały korzyści ekonomiczne. Dzięki optymalnie dobranej oraz zróżnicowanej działalności gospodarczej, zwiększamy także szanse osiągnięcia zamierzonych celów społecznych i środowiskowych
- społeczna harmonia – wewnętrznie zrównoważona, różnorodna społeczność ma większe szanse stworzenia spójnej platformy dla różnych elementów rozwoju, takich jak dobrobyt gospodarczy czy wyższa jakość życia
- jakość – podstawowym założeniem przy planowaniu i realizacji długofalowego projektu powinna być wysoka jakość, czyli dążenie do zapewnienia jak najwyższych standardów. Dla przykładu, dobrze zaplanowany i zrealizowany projekt kreuje pozytywną atmosferę wokół podjętych działań, korzystnie wpływa na emocje mieszkańców i wzmacnia ich poczucie dumy obywatelskiej. Jednym z głównych założeń tego typu projektów jest szeroko pojęte utożsamianie się społecznoŚci lokalnych z danym przedsięwzięciem
- innowacyjność, możliwości i kwalifikacje – inwestycja w wykształcenie oraz poszerzanie wiedzy i umiejętności pozwala lepiej przystosować się do wymogów rynku i wzrostu poziomu konkurencyjności elastyczność i integracja – wymogi stojące przed twórcami programów rewitalizacyjnych będą się zmieniać z upływem czasu. Przy realizacji projektów trwających wiele lat niesłychanie istotna jest umiejętność radzenia sobie ze zmianami i elastyczne reagowanie na nie
W trakcie planowania i realizacji projektów rewitalizacyjnych konieczne są integracja i skoordynowanie wszystkich powyższych czynników. Ich współzależność ilustruje model na rysunku 2. Jego praktyczne zastosowanie może mieć wpływ na efektywniejszą realizację programów rewitalizacyjnych przez sektor publiczny.
Rysunek 2. Kluczowe czynniki sukcesu
