Analiza poszczególnych projektów w sektorze publicznym pokazuje, że reformy w kierunku rachunkowości memoriałowej wprowadzają zmiany do sprawozdawczości finansowej, ale zachowane zostaje dotychczasowe podejście do zasad stosowanych w rachunkowości budżetowej. Tam, gdzie zaczęto wprowadzać reformy, rachunkowość kasowa i memoriałowa współistnieją ze sobą, przy czym rachunkowość kasowa jest zasadniczo stosowana w sprawozdawczości budżetowej a memoriałowa – w sprawozdawczości ogólnej. Zjawisko to jest znane powszechnie jako „system dualny”.
Rachunkowość memoriałowa daje korzyści związane z kompleksowością, dokładnością i obiektywnością informacji finansowych. Dzięki pełnej wycenie kosztów, powoduje usprawnienie procesu zarówno planowania i zarządzania, jak również procesu decyzyjnego. Umożliwia także lepsze zarządzanie w oparciu o wyniki działalności oraz poprawia przejrzystość informacji podawanych do wiadomości publicznej.
Należy jednak zauważyć, że system kasowy również nie jest pozbawiony korzyści:
- jest spójny, łatwo dostępny i doskonale nadaje się do sporządzania bieżących informacji na temat wykonania budżetu i przestrzegania uprawnień budżetowych nadawanych poszczególnym decydentom. Pozwala on na codzienne, cotygodniowe i comiesięczne monitorowanie środków pieniężnych dostępnych w budżecie (wpływy i wydatki), a także umożliwia porównanie stanu faktycznego z prognozami
- jest jasny i stosunkowo prosty od strony technicznej, nie wiąże się z dokonywaniem subiektywnych osądów i nie zawiera żadnych danych szacunkowych.
Oba systemy rachunkowości nie są kompatybilne. Uzupełniają się wzajemnie, a korzyści wynikające z każdego z nich można zoptymalizować.
Kierunek: budżety memoriałowe?
Rachunkowość kasowa umożliwia prosty pomiar rezultatów oraz kontrolę nad alokacją zasobów. Na podstawie doświadczeń PricewaterhouseCoopers oraz przeprowadzonych badań wydaje się, że najbardziej optymalnym rozwiązaniem dla organów publicznych jest opcja polegająca na tymczasowym zachowaniu systemu kasowego w budżetach i transformacji sprawozdawczości finansowej na system memoriałowy. Dostosowanie systemu budżetowego do ogólnego systemu rachunkowości memoriałowej powinno stanowić następny ważny krok w kierunku harmonizacji procesów zarządzania i sprawozdawczości. Krok ten zostanie wykonany, kiedy organizacja zdobędzie solidne doświadczenie i wiedzę w zakresie rachunkowości memoriałowej. Innymi słowy, powinno to nastąpić, kiedy rachunkowość memoriałowa zostanie w pełni wkomponowana w ramy działania jednostki.
