Katarzyna Rozenfeld
Dyrektor, lider zespołu ds. sektora energii elektrycznej
PricewaterhouseCoopers
Polski rynek fuzji i przejęć w sektorze energii elektrycznej i gazu w 2006 roku w kontekście światowych rekordów, „mega-megatransakcji” i tworzenia superligi wypada dość blado. 14 sfinalizowanych transakcji o łącznej wartości 790 mln USD to zaledwie ułamek procenta wartości ofert złożonych przez podmioty europejskie. To także wielkość tylko nieznacznie przekraczająca średnią wartość pojedynczej transakcji zrealizowanej na światowym rynku fuzji i przejęć w sektorach energii elektrycznej i gazu, która w 2006 roku wyniosła 727 mln USD (średnia z 623 odnotowanych transakcji).
W 2006 roku w stosunku do roku 2005 łączna wartość transakcji fuzji i przejęć w sektorach energii elektrycznej i gazu w Polsce spadła o ponad 45% przy spadku liczby transakcji w analogicznym okresie zaledwie o 3 (z 17 do 14). Nawet po wyłączeniu największych transakcji z roku 2006 (zakup aktywów PSEG – EC Elcho Sp. z o.o. i Elektrowni Skawina S.A. przez CEZ) i 2005 (debiut giełdowy PGNiG S.A.) spadek ten będzie równie duży. Rynek energetyczny w Polsce w 2006 roku zdominowały natomiast procesy administracyjnej konsolidacji aktywów będących w gestii Skarbu Państwa – była to bez wątpienia jedna z zasadniczych przyczyn spadku aktywności na rynku fuzji i przejęć. Przyjęcie 28 marca 2006 roku przez Radę Ministrów „Programu dla elektroenergetyki”, a następnie powołanie Zespołu Sterującego do spraw realizacji tego programu spowodowały, że trzy ostatnie kwartały ubiegłego roku zdominowały dyskusje na temat kształtu tworzonych grup energetycznych, rozmów ze stroną społeczną, a także próby „nadrobienia” harmonogramów (funkcjonujących już od wielu miesięcy) dotyczących nie tylko tworzenia samych grup, ale także wydzielania operatorów systemu dystrybucyjnego.
Nie bez znaczenia dla obniżenia aktywności w zakresie fuzji i przejęć w sektorze energetycznym w Polsce w 2006 roku było wstrzymanie prywatyzacji. W zasadzie tylko jedna transakcja - zakup 85% akcji Elektrociepłowni Zduńska Wola Sp. z o.o. przez SFW Energia od Skarbu Państwa - była transakcją prywatyzacyjną. Nie należy zapominać o sprzedaży przez Skarb Państwa 85% akcji ZEC Bydgoszcz S.A., ale biorąc pod uwagę, że nabywcą tego pakietu były Elektrownie Szczytowo-Pompowe S.A. będące w 100% własnością innej spółki Skarbu Państwa tj. PSE S.A., było to raczej przetasowanie w portfelu aktywów Skarbu Państwa niż prywatyzacja sensu stricto.
Z jednej strony zabrakło więc podmiotów do przejęcia, z drugiej natomiast - po raz kolejny okazało się, że siła kapitałowa polskich podmiotów nadal dość znacząco odbiega od ich europejskich odpowiedników – a więc zabrakło także przejmujących.
Potwierdzeniem tego faktu może być stosunek transakcji transgranicznych (a wiec takich, w których firma przejmująca aktywa w Polsce reprezentuje kapitał zagraniczny) do transakcji krajowych, jaki odnotowano na rynku fuzji i przejęć w Polsce w 2006 roku. 85% ogólnej wartości transakcji stanowiły transakcje transgraniczne, a tylko 15% transakcje krajowe. W przypadku transakcji krajowych były to kolejne akwizycje dokonane przez Praterm S.A., dwie transakcje w sektorze gazowym i wreszcie sprzedaż przez giełdę 32,85% akcji Polish Energy Partners S.A.
Warto jednak zwrócić uwagę na jeden aspekt, który nieco zbliża ogólnoświatową tendencje w zakresie fuzji i przejęć na rynku energetycznym do trendów, które odnotowaliśmy w 2006 roku w Polsce. Od kilku lat na świecie systematycznie wzrasta aktywność infrastrukturalnych funduszy inwestycyjnych, szczególnie z regionu Azji i Oceanii. Udział podmiotów przejmujących z tego regionu świata w ogólnej wartości transakcji w 2006 roku wyniósł 16% (ok. 48 mld USD) i był dwukrotnie wyższy od poziomu odnotowanego rok wcześniej. Zintensyfikowane działania funduszy dało się zauważyć także w Polsce. Infrastrukturalny fundusz inwestycyjny z Australii– Industry Fund Management – w 2006 roku po raz pierwszy zainwestował w aktywa energetyczne w Polsce, przejmując 34-procentowy pakiet akcji ZEC Łódź S.A. od Dalkia Polska S.A.
Czy jest to pierwsza jaskółka zwiastująca ponowny wzrost zainteresowania inwestorów zza oceanu polskim rynkiem energetycznym? Trudno to w tej chwili jednoznacznie rozstrzygać, niemniej jednak biorąc pod uwagę potrzeby kapitałowe polskiego rynku energetycznego chyba wszyscy życzylibyśmy sobie, żeby tak właśnie było.
