Sektor użyteczności publicznej staje przed największym w ostatnich latach wyzwaniem – wynika z raportu „The Big Leap. Ogólnoświatowe badanie przedsiębiorstw użyteczności publicznej 2006” (The Big Leap: Utilities Global Survey 2006), przygotowanego przez PricewaterhouseCoopers. Jak wskazuje opracowanie, dwie trzecie wiodących firm z sektora użyteczności publicznej na świecie zgadza się z tym poglądem, przy czym większość uważa, że zmiany, które będą musiały zajść w branży, będą niemalże rewolucyjne. Przeświadczenie to jest najsilniejsze wśród firm z Europy (72%), które muszą stawić czoła sprzecznym wyzwaniom, takim jak np. brak równowagi między podażą i popytem, a także słabości infrastruktury i wymogi ochrony środowiska.
Branża jest gotowa wykonać duży skok do przodu. Niemal dwie trzecie ankietowanych uważa, że konieczny jest 10-letni plan redukcji szkodliwego wpływu na środowisko, rozwoju nowych technologii, poprawy poziomu obsługi klientów i odkrycia nowych źródeł paliwa. Wielu ankietowanych uważa jednak również, że duże wyzwanie stoi także przed ustawodawcami. 80% ankietowanych sądzi, że czynniki polityczne i regulacyjne hamują zdolność sektora do reagowania na wspomniane wyzwania. Aby wymusić zmianę, być może konieczna będzie terapia szokowa, np. kryzys dostaw lub kryzys ekologiczny.
Raport, przedstawiający opinie 116 członków wyższego kierownictwa z wiodących firm sektora użyteczności publicznej z 43 krajów, pokazuje, że bezpieczeństwo dostaw pozostaje ich największą obawą, podobnie jak w ciągu dwóch ostatnich lat. Szczególnie widoczne jest to w Europie, gdzie dwukrotnie więcej ankietowanych firm uważa, że prawdopodobieństwo przerw w dostawie energii elektrycznej jest obecnie większe, a nie mniejsze, niż pięć lat temu. Wielu przedstawicieli branży sądzi, że trzeba zwiększyć tempo zmian, aby sprostać nadchodzącym wyzwaniom. Przykładowo, 42% ankietowanych uznaje, że sektor zbyt wolno pracuje nad odnawialnymi źródłami energii.
Niepewność co do uregulowań prawnych cały czas negatywnie wpływa na inwestycje w sektorze. Kwestia ta podawana była przez respondentów jako jedna z trzech najważniejszych obaw wśród ankietowanych przedstawicieli firm sektora użyteczności publicznej. Aby sprostać prognozowanemu zapotrzebowaniu na dostawy, konieczne będą inwestycje w wysokości 13 bilionów USD do 2030 r.*, w obszarach takich jak wytwarzanie, przesył i dystrybucja energii elektrycznej, a także infrastruktura dostaw gazu. Pomimo to, 42% ankietowanych uważa, że rządy lub uregulowania prawne ograniczają ich możliwości tworzenia długoterminowych planów.
Manfred Wiegand, globalny lider zespołu ds. przedsiębiorstw użyteczności publicznej w PricewaterhouseCoopers, powiedział:
„Nasz raport po raz kolejny podkreśla potrzebę współdziałania branży, rządów i inwestorów, mającego na celu radykalne zmiany w zakresie infrastruktury, technologii, ochrony środowiska i inwestycji. Są one niezbędne do uzyskania długoterminowej stabilizacji w ramach różnych podmiotów i czynników na rynku.”
Wskazując przyszłe tendencje, Manfred Wiegan skomentował:
„Możemy być świadkami powstania zupełnie innego sektora przedsiębiorstw użyteczności publicznej z branży energii elektrycznej i gazu niż ten, który znamy obecnie. Jeżeli chodzi o strukturę własnościową i ogólny kształt sektora, to będzie się on składał ze znacznie mniejszej liczby o wiele większych, ponadregionalnych spółek wytwórczych i dystrybucyjnych. W sektorze energii będziemy także świadkami koncentracji przedsiębiorstw produkcyjnych oraz dystrybucyjnych i handlowych w tych samych rękach. Coraz więcej przedsiębiorstw infrastrukturalnych będzie własnością prywatnych funduszy inwestycyjnych. Można się spodziewać o wiele większego zaangażowania użytkowników końcowych zarówno w przedsięwzięcia energetyczne na skalę przemysłową, jak i w mniejsze i średniej wielkości zdecentralizowane projekty.”
Dla całej branży kluczowym czynnikiem będzie technologia. Inwestycje w technologie, zwłaszcza w czyste wytwarzanie energii z węgla, będą miały zasadnicze znaczenie dla stopnia, w jakim uda się ograniczyć wzrost emisji gazów cieplarnianych. Węgiel i energia jądrowa będą miały największy udział w miksie paliwowym. Wreszcie, wielu przedstawicieli branży uważa, że bardzo możliwe jest rozpowszechnienie na całym świecie schematów kontroli emisji typu „cap and trade”.
Raport PricewaterhouseCoopers wskazuje również na inne ważne wydarzenia w sektorze usług komunalnych:
- Aktywność w zakresie fuzji i przejęć na rekordowym poziomie: zarówno całkowita wartość transakcji, jak i rozmiary transakcji osiągały rekordowe poziomy. Całkowita wartość transakcji wzrosła do 196 miliardów USD w 2005 r., ze 123 miliardów USD w 2004 r.
- Węgiel na szczycie listy preferowanych źródeł paliwa: węgiel i gaz to paliwa, które wg prognoz będą wykorzystywane w największym stopniu, aby sprostać wzrostowi popytu w ciągu najbliższych pięciu lat.
- Większa gotowość na energię jądrową: połowa ankietowanych w Ameryce i Europie i 44% wszystkich ankietowanych powiedziało, że oczekuje zwiększenia potencjału energetyki jądrowej w swoim regionie, co jest wynikiem obaw o zmiany środowiska naturalnego (klimatu).
- Postęp technologiczny: firmy w coraz większym stopniu sięgają po innowacje technologiczne, aby zwiększyć swoją efektywność i nie dać się zmiażdżyć w kleszczach przyszłego popytu i wymogów ochrony środowiska.
Komentarz dotyczący polskiego rynku
Katarzyna Rozenfeld, lider zespołu ds. sektora energetycznego w PricewaterhouseCoopers:
Spośród wielu pytań, które zadaliśmy respondentom w naszym badaniu i które można bezpośrednio odnieść do polskich realiów, warto zwrócić uwagę na pytanie: „Co jest motorem zmian?” i drugą pod względem liczby wskazań odpowiedź na nie - „Presja ze strony konsumentów”.
O ile klienci zawsze byli elementem istotnym w opinii ankietowanych przez nas przedstawicieli sektora, o tyle z reguły zwracali oni uwagę na ten czynnik w kontekście jakości obsługi czy pozycjonowania swoich ofert na tle konkurencji.
W tegorocznym badaniu natomiast konsumenci zostali uznani za jeden z kluczowych elementów wymuszających zmiany w branży. Myślę, że w przededniu liberalizacji polskiego rynku energii elektrycznej, na ten aspekt warto zwrócić szczególną uwagę. Im szybciej polskie przedsiębiorstwa energetyczne zaczną przygotowywać się do tej rewolucyjnej zmiany - kiedy klient, mając możliwość swobodnego wyboru dostawcy, będzie wymuszał określone działania - tym łagodniejsze będą konsekwencje dla samych przedsiębiorstw.
