Vragen en antwoorden

• Wat is horizontaal toezicht?
• Wat is het verschil ten opzichte van de ‘oude’, repressieve controleaanpak?
• Wat is de reikwijdte van horizontaal toezicht?
• Wat wordt er verwacht van de belastingplichtige?
• Wat wordt er verwacht van de Belastingdienst?
• Horizontaal toezicht vereist een tax control framework, wat wordt daarmee bedoeld?
• Wat zijn de specifieke kenmerken van een tax control framework in de publieke sector?
• Waarom overschakelen naar horizontaal toezicht? We zijn toch al transparant en leggen publieke verantwoording af?
• Wat is de grote winst van horizontaal toezicht?

Wat is horizontaal toezicht?

Horizontaal toezicht betreft de nieuwe controleaanpak van de Belastingdienst. Dit nieuwe handhavingsbeleid gaat uit van wederzijds vertrouwen, begrip en transparantie. Het vraagt de bereidheid van alle partijen om transparant te zijn; om mogelijke discussiepunten vooraf op tafel te leggen, open kaart te spelen en gezamenlijk naar oplossingen te zoeken. De belastingplichtige moet in staat zijn om te laten zien dat de organisatie controle heeft over haar fiscale processen en relevante fiscale zaken. In ruil daarvoor zal de aanpak van de Belastingdienst verschuiven van reactief (met belastingcontroles over oude jaren) naar proactief, in een gezamenlijke poging om in de actualiteit om te gaan met relevante fiscale zaken. Uiteraard blijft alle wet- en regelgeving onverkort van toepassing.

Wat is het verschil ten opzichte van de ‘oude’, repressieve controleaanpak?

Het grote verschil ligt in het feit dat de relevante fiscale zaken (mogelijke risico’s) in de actualiteit kunnen worden afgehandeld binnen acceptabele commerciële deadlines. In deze aanpak staat samenwerking veel meer centraal. Dat betekent afstemming vooraf, in plaats van controle achteraf. De aangiften vormen het sluitstuk in plaats van het startpunt van discussies. Deze zekerheid voorkomt onaangename verrassingen en langdurige en diepgaande controles over het verleden. Dit bespaart dus tijd en geld.

Wat is de reikwijdte van horizontaal toezicht?

Horizontaal toezicht is in beginsel van toepassing op alle fiscale gebieden (btw, loonheffingen, vennootschapsbelasting, etc.). Echter, de Belastingdienst accepteert een stapsgewijze aanpak waardoor het mogelijk is om te starten met een beperkte reikwijdte en deze geleidelijk uit te breiden.

Wat wordt er verwacht van de belastingplichtige?

De belastingplichtige moet laten zien dat hij zijn fiscale processen op orde en in de grip heeft. Daarnaast moet hij eventuele fiscale vraagstukken met de Belastingdienst vooraf bespreken. De Belastingdienst zal enkel overgaan tot horizontaal toezicht met organisaties die serieuze stappen maken om hun “tax control framework” te verbeteren. Het tax control framework heeft betrekking op het interne fiscaal risicobeheersings- en controlesysteem (zie vraag 6).

Wat wordt er verwacht van de Belastingdienst?

De Belastingdienst legt zich toe om zo spoedig mogelijk te reageren op de door belastingplichtige voorgedragen fiscale kwesties, in principe binnen 8 weken. Dit betekent dat de belastingplichtige zekerheid vooraf krijgt met betrekking tot de fiscale kwesties en dat vragenbrieven en traditionele belastingcontroles (grotendeels) tot het verleden behoren. De Belastingdienst beperkt zijn activiteiten tot vooroverleg en het monitoren van het proces: heeft de belastingplichtige het proces dusdanig op orde, dat de Belastingdienst erop kan vertrouwen? De Belastingdienst stemt haar toezicht af op de mate waarin de belastingplichtige fiscaal ‘in control’ is.

Horizontaal toezicht vereist een tax control framework, wat wordt daarmee bedoeld?

Een tax control framework is een fiscaal risicobeheersings- en controlesysteem dat onderdeel uitmaakt van het business control framework. Het omvat beleid, procedures, hard en soft controls, onderworpen aan een continu verbeteringsproces die:

• de organisatie in staat stelt om de organisatiedoelstellingen en de fiscale strategie te bereiken;
• naadloos past binnen (de cultuur van) de organisatie;
• relevante fiscale kansen en risico’s tijdig identificeert;
• voorziet in een efficiënte werkwijze van omgaan met relevante fiscale zaken;
• het gedrag van mensen stuurt in de juiste richting (“tone at the top”);
• helpt bij het communiceren naar de stakeholders dat het bedrijf in controle is over haar fiscale zaken.

Wat zijn de specifieke kenmerken van een tax control framework in de publieke sector?

Vanwege veranderende aansturing op beleidsmatig gebied hebben veel organisaties hun bedrijfsvoering aangepast. Organisaties in de publieke sector ontplooien commerciële activiteiten, laten een maatschappelijke roep horen om meer transparantie en hebben meer aandacht voor risicobeheersing. Deze veranderingen vragen om een herbezinning over de rol van fiscaliteit binnen de organisatie. Een tax control framework geeft concrete invulling op aspecten en vragen als:

• Fiscale strategie: in hoeverre is het geoorloofd om de belastingdruk te verlagen d.m.v. tax planning gezien de financiering met algemene middelen?
• Fiscale beheersmaatregelen: hoe is de fiscale kennis verankerd binnen de organisatie? Hoe zijn de procesbeschrijvingen vormgegeven en wordt er naar gehandeld?
• Fiscale planning: wordt de fiscale functie op tijd betrokken bij nieuwe projecten?
• Fiscale positie in de jaarrekening: is alle noodzakelijke informatie voor het vaststellen van de fiscale positie in jaarrekening en aangifte toegankelijk in de financiële systemen?
• Aangifte: is de behandeling van projecten tijdig en op een juiste wijze opgenomen in de aangifte?

Waarom overschakelen naar horizontaal toezicht? We zijn toch al transparant en leggen publieke verantwoording af?

Horizontaal toezicht geeft publiekrechtelijke lichamen de kans om nog (pro-)actiever om te gaan met zaken als transparantie en verantwoording. Een tax control framework zorgt voor een optimalisatie van de bedrijfsvoering. Door de verkregen zekerheid vooraf en optimalisatie van de fiscale processen kan nog beter en transparanter gecommuniceerd worden over de fiscale aangelegenheden richting belanghebbenden. Het maakt het mogelijk de gestelde ambities op fiscaal vlak waar te maken.

Wat is de grote winst van horizontaal toezicht?

De grote winst in deze aanpak ligt in het feit dat de relevante fiscale risico’s en posities in de actualiteit kunnen worden afgehandeld binnen acceptabele commerciële deadlines. Deze zekerheid vooraf voorkomt onaangename verrassingen. Daarnaast zorgt het verbeteren van het tax control framework voor een verhoogde kwaliteit van de fiscale processen en daaruit voortvloeiende informatie en aangiften.

Het staat onomstotelijk vast dat het bouwen aan wederzijds vertrouwen, begrip en transparantie volledig draait om gedrag en cultuur en vereist toewijding en ondersteuning van alle betrokkenen binnen de organisatie. Het is onmogelijk om van de ene op de andere dag te veranderen; het is een voortdurend, maar uiterst belangrijk proces. Welke organisatie wil er nu niet ‘in control’ zijn?