De auteurs zijn werkzaam bij PricewaterhouseCoopers als belastingadviseurs. In deze rubriek wordt over diverse fiscale onderwerpen geschreven.
Overdrachtsbelasting
Vanuit vroegere tijden is onroerend goed al een populair aanknopingspunt van de overheid voor belastingheffing. Er zijn maar weinig belastingobjecten die zo duidelijk herkenbaar en controleerbaar zijn als onroerend goed. Immers een pand of een lap grond ziet iedereen staan, het staat geregistreerd in het kadaster en kan enkel middels een notariële akte worden overgedragen. De overdrachtsbelasting is dan ook één van de oudste belastingen van de Nederlandse Antillen en is neergelegd in de Overdrachtsbelastingverordening 1908. Alhoewel deze verordening alweer bijna een eeuw oud is, is hier inhoudelijk niet veel aan veranderd. Overdrachtsbelasting wordt niet alleen geheven ter zake van de verkrijging van in de Nederlandse Antillen gelegen onroerende zaken maar ook bij overdrachten van schepen geregistreerd in het schepenregister van de Nederlandse Antillen of zakelijke rechten daarop zoals een recht van gebruik, een recht van bewoning of vruchtgebruik. Verkrijging kan plaatsvinden via een notariële akte van overdracht of een vonnis van overdracht. De wet bepaalt dat degene die het onroerend goed verkrijgt de overdrachtsbelasting moet betalen. Het tarief van de overdrachtsbelasting bedraagt 4%. De overdrachtsbelasting wordt berekend over de waarde van het onroerend goed. De waarde van het onroerend goed wordt vastgesteld op de bedongen koopsom zoals blijkt uit de akte van overdracht vermeerderd met alle bijkomende verplichtingen. In bepaalde situaties is een vrijstelling van overdrachtsbelasting van toepassing. Bij een verkrijging door een naamloze of besloten vennootschap waarvan alle aandelen door het Land of de Eilandgebieden worden gehouden is geen overdrachtsbelasting verschuldigd. Indien een onroerende zaak wordt geschonken of vererft geldt een vrijstelling van overdrachtsbelasting daar het niet de bedoeling van de wetgever is dat de verkrijger geconfronteerd wordt met successiebelasting èn overdrachtsbelasting. Ook geldt een vrijstelling van overdrachtsbelasting bij inbreng in maat- of vennootschappen die geen naamloze- of besloten vennootschappen zijn. Bij scheidingen tussen mede-eigenaren van een onroerende zaak is geen overdrachtsbelasting verschuldigd. Ook is geen overdrachtsbelasting verschuldigd indien niet de juridische eigendom maar alleen de economische eigendom van een onroerende zaak wordt verkregen.
De vraag komt op of zowel 4% overdrachtsbelasting als 5% omzetbelasting verschuldigd is ter zake van de verkoop en levering van een onroerende zaak. Indien een ondernemer een onroerende zaak verkoopt waarbij de koper overdrachtsbelasting heeft betaald, dan hoeft deze ondernemer geen omzetbelasting in rekening te brengen aan de koper. Hier geldt een vrijstelling voor de omzetbelasting. De gedachte achter deze omzetbelastingvrijstelling is om samenloop met overdrachtsbelasting te voorkomen. Zou een ondernemer slechts de economische eigendom van een onroerende zaak verkopen, dan moet in principe wel omzetbelasting worden berekend, aangezien in dat geval geen overdrachtsbelasting verschuldigd is. De overdrachtsbelasting dient direct na het passeren van de notariële akte door de verkrijger te worden voldaan op de derdenrekening van de notaris. De belasting dient door middel van een aangifte te worden voldaan. De notaris is verantwoordelijk voor de afdracht van de verschuldigde overdrachtsbelasting aan de belastingdienst. Indien de in de akte van overdracht uitgedrukte koopsom naar de mening van de belastinginspecteur onjuist is of te laag voorkomt, kan de waarde dan wel de koopsom door hem ambtshalve worden geschat en kan de belasting daarover worden berekend en nageheven. Indien er aan de andere kant teveel of ten onrechte overdrachtsbelasting is betaald, bestaat de mogelijkheid van teruggave.
