Veel organisaties onderschatten het risico om betrokken te raken bij corruptie, terwijl de cijfers laten zien dat steeds meer ondernemingen er in het internationaal zakenverkeer mee te maken krijgen. Nederlandse organisaties lopen voorop wat betreft preventieve maatregelen, maar de naleving ervan en de controle hierop zijn ontoereikend, zo blijkt uit onderzoek. Ook is vaak sprake van onbekendheid met internationale wet- en regelgeving en verschillen in normen en corruptiestandaarden. Met name ontwikkelingslanden en emerging markets zoals China, India en Brazilië stellen vaak onduidelijke grenzen tussen officieel en officieus. En wist u dat u als onderneming in Nederland aansprakelijk gesteld kunt worden voor eventuele illegale praktijken van agenten, vertegenwoordigers, intermediairs of tussenpersonen die in het buitenland werk voor u verrichten? Zorg voor voldoende bewustzijn van omkoping en kennis van de geldende wet- en regelgeving om strafrechtelijke vervolging, boetes, gevangenisstraf en reputatieschade voor te zijn.
Wetgeving tegen corruptie
De Foreign Corrupt Practices Act (FCPA) die de Verenigde Staten in 1977 invoerden heeft ertoe geleid dat omkoping van buitenlandse overheidsfunctionarissen inmiddels in veel landen strafbaar is gesteld. Zo ook in Nederland, dat de regelgeving van de Organisatie voor Economische Ontwikkeling en Samenwerking (OESO) heeft geratificeerd. Iedere betaling of aanbieding van waarde aan een overheidsfunctionaris om zaken voor elkaar te krijgen en iedere poging daartoe is strafbaar. Dit geldt ook voor een onevenredige reis- en verblijfkostenvergoeding en relatiegeschenken aan (lokale) overheidsfunctionarissen en steun aan een lokale politieke partij of politicus. Of voor een vergoeding aan een douaneambtenaar om goederen ingeklaard te krijgen en overige faciliterende betalingen voor bijvoorbeeld visa. Bovendien kan een onderneming in Nederland aansprakelijk gesteld worden voor eventuele illegale praktijken van agenten, vertegenwoordigers, intermediairs of tussenpersonen die in het buitenland werk voor de onderneming verrichten.
Preventie van omkoping
Bewustzijn van de inhoud en de gevolgen van de anticorruptiewetgeving kan organisaties en bestuurders veel ellende besparen. Organisaties die (een poging tot) omkoping plegen riskeren strafrechtelijke vervolging, een hoge boete en gevangenisstraf. Bovendien kan de aantasting van uw reputatie u veel schade toebrengen. En eenmaal begonnen met zakelijke activiteiten in het buitenland is het bijzonder moeilijk om hiermee te stoppen zonder dat dit gevolgen heeft voor uw businessmodellen en gerelateerde resultaten. Daarom is het voor iedere organisatie in Nederland belangrijk na te gaan in hoeverre:
- zaken wordt gedaan met buitenlandse overheidsinstellingen of overheidsgecontroleerde ondernemingen
- buitenlandse (verkoop)agenten, consultants, tussenpersonen of andersoortige vertegenwoordigers namens de organisatie optreden in het buitenland
- bekend is op welke wijze deze agenten, vertegenwoordigers en tussenpersonen de organisatie vertegenwoordigen
- de lokale wet- en regelgeving en gebruiken bekend zijn, ook bij alle relevante organisatie-geledingen
- een eventueel over te nemen bedrijf de anticorruptiewetgeving naleeft
- voldoende procedures en controles zijn ingevoerd om greep te houden op de buitenlandse activiteiten
- lokaal contante betalingen worden verricht aan overheidsgerelateerde functionarissen om zaken voor elkaar te krijgen (visa, invoer goederen)
Constatering van (een vermoeden van) omkoping
Als u een vermoeden hebt van omkoping binnen uw organisatie of door een buitenlandse vertegenwoordiger, houd dan zelf de regie. Maak melding van de schending van de regels en laat de situatie onder leiding van het hoogste toezichthoudende orgaan uitzoeken. Neem duidelijke maatregelen (schriftelijke berisping, ontslag, scholing voor specifieke doelgroepen) en presenteer een verbeterplan ter voorkoming van herhaling in de toekomst.
