Wat is REACH?
REACH is een nieuwe Europese verordening voor chemische stoffen. De afkorting staat voor Registratie, Evaluatie en Autorisatie van CHemische stoffen. De kern van REACH is dat een bedrijf in principe van alle stoffen die het produceert, verwerkt of doorgeeft aan klanten de risico's moet kennen en maatregelen moet benoemen (en voor het eigen bedrijf ook moet nemen) om die risico's te beheersen. Met de invoering van REACH verschuift de verantwoordelijkheid voor een adequate risicobeheersing van chemische stoffen naar het bedrijfsleven.
Wat beoogt de wetgever met REACH?
Van veel chemische stoffen die in Europa op de markt zijn, zijn onvoldoende gegevens beschikbaar over schadelijkheid en risico's. Met de invoering van REACH moeten ondernemingen op basis van informatie over eigenschappen, gebruik en blootstelling de risico's van stoffen in kaart brengen en zo nodig zelf veiligheidsmaatregelen nemen en aan hun afnemers aanbevelen. Het doel van REACH is bij de productie en het gebruik van chemische stoffen een hoog veiligheidsniveau te waarborgen voor mens en milieu, terwijl het concurrentievermogen van de industrie behouden blijft of verbetert. Om dit te realiseren zal door REACH informatie beschikbaar komen over gebruikte stoffen en zal de communicatie over deze stoffen in de keten van de producent tot en met de eindgebruiker verbeterd worden (zowel downstream als upstream).
Op wie richt REACH zich?
Iedereen die beroepshalve chemische stoffen of preparaten produceert, in de EU importeert, distribueert of gebruikt, krijgt met REACH te maken. REACH heeft dus ook betrekking op professionele gebruikers van stoffen, preparaten en sommige typen voorwerpen. Binnen REACH worden drie groepen van actoren onderscheiden: fabrikanten/ importeurs, distributeurs en gebruikers. Zij hebben ieder een verschillende rol en verschillende verplichtingen onder REACH. Een bedrijf dat met REACH te maken heeft, zal dus moeten nagaan welke rol hij binnen REACH vervult. Eén bedrijf kan meerdere rollen vervullen; zo zal een fabrikant van een bepaalde chemische stof vaak ook gebruiker zijn van chemische stoffen.
Voor welke stoffen is REACH van toepassing?
In principe vallen alle chemische stoffen onder REACH, behalve enkele specifieke categorieën, waaronder radioactieve stoffen en afvalstoffen. Onder REACH vallen de stoffen zelf, maar ook stoffen die zijn verwerkt in preparaten of in voorwerpen (weekmakers in plastics zijn van dat laatste een voorbeeld). Mede bepalend voor de geldende verplichtingen is de hoeveelheid die een bedrijf van een stof fabriceert/gebruikt. Chemische stoffen in levensmiddelen en geneesmiddelen vallen onder andere EU-wetgeving. Natuurlijke stoffen zijn ook uitgezonderd van REACH-registratie, tenzij zij gevaarlijk zijn of chemisch gewijzigd.
Wat zijn de tijdslijnen die gelden voor REACH?
De verordening is op 1 juni 2007 in werking getreden. Er komt een overgangsfase waarin de bestaande regelgeving nog van kracht is. Voor de Verbodsrichtlijn en de kennisgeving van nieuwe stoffen is dat een jaar, voor de Bestaande-stoffenverordening is dat twee jaar. Producenten of importeurs van chemische stoffen die méér dan 1 ton van die stof produceren of importeren, moeten deze stof tussen 1 juni en uiterlijk 1 december 2008 pre-registreren bij het Europees Chemicaliënagentschap (ECHA). Wordt deze datum niet gehaald, dan geldt voor die bedrijven dat de productie of de invoer van die stoffen moet worden stilgelegd, totdat het volledige registratiedossier is ingediend. Deze data (2010, 2013, of 2018) zijn afhankelijk van de hoeveelheid en de soort van de geproduceerde, gedistribueerde of geïmporteerde chemische stoffen.
Om wat voor verplichtingen gaat het zoal?
Fabrikanten en importeurs hebben de verplichting om stoffen te registreren met een set van gegevens over de veiligheid voor mens en milieu. Er gelden verschillende termijnen en verschillende eisen voor de diepgang van de gegevens, afhankelijk van onder andere het volume en schadelijke eigenschappen van de stof. Informatie over risico’s en over maatregelen om deze te beheersen moet tussen bedrijven in de keten worden doorgegeven. Gebruikers van stoffen (al dan niet in preparaten of voorwerpen) geven aan hun leveranciers informatie over het gebruik, ter voorbereiding of aanpassing van een registratie. Voor de meest zorgwekkende chemische stoffen wordt een verbod ingevoerd, waarbij de EU onder strenge voorwaarden autorisaties voor productie en gebruik kan verlenen.
Welke organisatorische veranderingen brengt REACH teweeg?
Het bedrijfsleven wordt bij de implementatie van REACH in de organisatie geconfronteerd met de uitdaging om tot een omslag in denken te komen. De REACH verordening genereert een systeem van registratieverplichtingen die van toepassing is op chemische stoffen en preparaten in gebruiksvoorwerpen. Zodra chemie wordt toepast in het primaire proces is REACH aan de orde en zijn ingrijpende veranderingen onvermijdelijk. Dit veranderingsproces kent een aantal facetten. Er moet inzicht verkregen worden in de strategische risico’s van REACH en de capaciteit van de organisatie moet afgestemd worden op risicobeheersing. Verplichtingen moeten actief voorkomen en toeleveringsproblemen vermeden worden. Gebruikte stoffen kunnen door regelgeving verdwijnen van de markt. IT-processen, die de administratie van stoffen borgen, moeten in kaart gebracht en aangepast worden. Interne werkprocessen moeten tijdig en effectief worden aangepast. En tenslotte moet de administratieve organisatie flexibel zijn om aan de voortdurend veranderende regelgeving te blijven voldoen.
Waarom zo'n grote 'operatie' voor de stoffenregelgeving? Is het op dit moment zo slecht geregeld?
Momenteel is van het overgrote deel van de vele tienduizenden stoffen op de markt weinig of niets bekend over de mogelijke negatieve effecten voor mens en milieu. Deze kennisachterstand geeft onzekerheid over de kwaliteit en veiligheid van de leef- en werkomgeving. Bovendien wordt de wel beschikbare informatie onvoldoende doorgegeven in de keten (van product naar afnemer naar consument). Om nog maar te zwijgen over openbare beschikbaarheid ervan. Door het gebrek aan informatie en het niet delen van de aanwezige kennis is het voor zowel producenten als gebruikers lastig om hun verantwoordelijkheid te nemen. Vandaar de nieuwe regelgeving, waarmee gebroken wordt met het huidige Europese stoffenbeleid. Hierin zijn de overheden verantwoordelijk voor het leveren van informatie om de toelaatbaarheid van stoffen te kunnen beoordelen.
Brengt REACH veel kosten voor bedrijven met zich mee?
De wetgever stelt zich op het standpunt dat de kosten voor het voldoen aan REACH op de lange termijn vergelijkbaar of zelfs iets lager zijn dan die voor de huidige regelgeving. In de invoeringsperiode (11 jaar) zijn de kosten tijdelijk hoger. Dit komt door een inhaalslag die nodig is omdat voorheen de verantwoordelijkheidsverdeling verkeerd lag: het bedrijfsleven heeft eerder ten onrechte veel kosten voor het beschikbaar krijgen van gegevens over stoffen niet gemaakt.
Wat verandert er in de wetgeving?
De rechtstreeks werkende REACH-verordening komt in plaats van ruim zestig bestaande Europese richtlijnen en verordeningen, waaronder de Stoffenverbodsrichtlijn (richtlijn 76/769/EEG, verbiedt het op de markt brengen en toepassen van stoffen) en de Bestaande-stoffenverordening (verordening 793/93/EEG, regelt de beoordeling van bestaande stoffen die in grote volumes worden geproduceerd). Ook wordt de huidige Stoffenrichtlijn (67/548/EG, regelt classificatie en labeling van stoffen en de beoordeling van nieuwe stoffen) gewijzigd; veel verplichtingen daaruit worden opgenomen in REACH. Omdat een verordening direct werkend is, hoeft die niet in Nederlandse wetgeving te worden omgezet. Wel moet de strafbaarstelling van overtredingen en de aanwijzing van bevoegde instanties nationaal worden geregeld. Dit gebeurt in de Wet Milieubeheer (Wm). De Wet milieugevaarlijke stoffen (Wms) komt te vervallen. Onderwerpen die in de huidige Wms geregeld zijn, maar geen onderdeel uitmaken van de REACH-verordening, worden ook opgenomen in de Wm.
Hoe verhoudt REACH zich tot het globally harmonised system (GHS)?
Het globally harmonized system (GHS) is een nieuwe mondiale afspraak voor de indeling en etikettering van chemische stoffen. Voor implementatie van het GHS in de EU wordt een nieuwe verordening opgesteld. GHS en REACH zijn nauw met elkaar verbonden: de Europese implemenatie van GHS vormt een inhoudelijke uitwerking van het onderdeel classificatie (indeling) en labelling (etikettering) van de REACH-verordening.
| Bronnen: |
Website VROM |
| |
Publicaties Europese Commissie/ECHA |
| |
Website PricewaterhouseCoopers |
