Beproevende tijden vergen drastische stappen als farmaceutische bedrijven nakende storm willen doorstaan

Brussel 8 juni 2009 - Zelfs de grootste farmaceutische bedrijven zullen binnenkort buiten hun sector moeten treden en met andere organisaties samenwerken. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van PricewaterhouseCoopers (PwC). Onlangs aangekondigde activiteiten zoals de nieuwe, op HIV toegespitste onderneming die GSK en Pfizer samen gaan oprichten, bevestigt dat farmaceutische bedrijven nieuwe wegen voor samenwerking aan het verkennen zijn.

Tegelijkertijd is er een vlaag van fusie- en overnametransacties (M&A-deals) komen aanzetten. Hoewel nog altijd fusies en overnames zullen plaatsvinden, bestaan er volgens PwC alternatieven, zoals samenwerking, die feitelijk flexibeler zullen blijken en op lange termijn de waarde meer ten goede zullen komen.

PwC meent dat de financiële crisis nog veel bedrijven tot samenwerken zal dwingen. Het antwoord dat de overheid op de economische problematiek heeft gegeven, heeft eigenlijk een samenwerking buiten de farmaceutische sector mogelijk gemaakt die eerder ondenkbaar was, zoals het laten vallen van concurrentieclaims voor fusies. Samenwerking zou iets kunnen doen aan de huidige financieringscrisis voor biotech-firma’s, maar dit vergt een onmiddellijke respons. De druk om over te stappen op nieuwe bedrijfsmodellen zou weleens van buiten de farmaceutische sector kunnen komen; het is namelijk mogelijk dat die verandering op gang wordt gebracht door toezichthouders, investeerders en gezondheidszorgbetalers.

Er is bewijs te over om te stellen dat er aanzienlijke voordelen te halen zijn uit een op samenwerking gebaseerde aanpak met over een langere termijn uitgezette doelen. Een door RAND Corporation uitgevoerde studie heeft de financiële besparingen geraamd die in de VS gerealiseerd kunnen worden, indien 100% van de voor gezondheidszorg in aanmerking komende mensen deelneemt aan een ‘disease management’-programma, dat vier ziekten dekt (astma, chronische obstructieve longziekte, diabetes en congestief hartfalen). Volgens die raming zou voor het stelsel van de gezondheidszorg zo netto $28 miljard worden uitgespaard (ca. 2% van wat in de VS in totaal aan gezondheidszorg wordt besteed); daarnaast zou de economie er ook haar voordeel mee doen in termen van geredde werkdagen.

Daar komt nog bij dat bedrijven snel zullen moeten handelen, want verscheidene niet-farmaceutische bedrijven hebben al hun intrede in het strijdperk gedaan. Eén voorbeeld daarvan is Vodafone: dat heeft de krachten gebundeld met het Spaanse Medicronic Salud, dat in ‘telemedicine’ (i.e. via ICT op afstand verleende zorgdiensten) voorziet, en toestellenfabrikant Aerotel Medical Systems om een draadloze ‘home monitoring service’ aan te bieden. Op vergelijkbare wijze is Prudential momenteel met Virgin Active Health Club aan het samenwerken om een kritiekeziektenpolis aan te bieden die voorziet in een gesubsidieerd lidmaatschap van een sportschool (i.e. fitnessclub) en die mensen die regelmatig sporten beloont door hun premies te verlagen.

Doordat het model van de bredere gezondheidszorg wereldwijd van gedaante verandert en verschillende stakeholdergroepen, zoals die van de patiënten, eisen stellen, zullen farmaceutische bedrijven zich genoodzaakt zien om holistische oplossingen aan te reiken – geen beperkte behandelingen. In de wereld van morgen betekent dit dat farmaceutische bedrijven meer met andere partijen moeten samenwerken. Daartoe zullen ze gezamenlijk winst moeten nastreven, door de krachten te bundelen met een verscheiden groep van organisaties, gaande van academische instellingen over ziekenhuizen en technologieleveranciers tot bedrijven die voorzien in compliance-programma’s, voedingsadvies, stressmanagement, fysiotherapie, fitnessfaciliteiten en gezondheidsonderzoek. Thierry Vanwelkenhuyzen, die bij PricewaterhouseCoopers België aan het hoofd staat van de professionals die zich op de sectoren farmaceutica en life sciences richten, becommentarieert:

"In de toekomst zal samenwerken voor zowel farmaceutische bedrijven als gezondheidszorgbetalers een must van levensbelang zijn. Met het volledig geïntegreerde bedrijfsmodel dat grote farmaceutische bedrijven traditioneel toepasten, konden ze vele jaren lang in hun eentje goed gedijen en winst maken. Tussen 1985 en 2000 zagen de grootste bedrijven hun marktwaarde 85-voudig de hoogte in schieten. Maar nu staat dit model onder enorme druk en, als het nu al niet spaak loopt, dan wordt voorspeld dat het tegen 2020 niet meer zal werken.

In het volgende decennium zal geen enkel farmaceutisch bedrijf in staat zijn om in zijn eentje winst te maken. Het zal voor farmaceutische bedrijven essentieel zijn dat ze doeltreffende geneesmiddelen ontwikkelen en tegemoetkomen aan de eisen van de consumenten die voortdurend beter toegerust zullen zijn om te bepalen of ze waar voor hun geld krijgen. Voor zo’n uitvoerige samenwerking zullen veel farmaceutische bedrijven hun comfortabele situatie moeten opgeven; maar het is de enige manier waarop ze tegen 2020 kunnen gedijen en winst maken.

"Als de farmaceutische topbedrijven hun bedrijfsmodellen niet snel kunnen veranderen, is het best mogelijk dat uiteindelijk andere firma’s sterker aanwezig gaan zijn in het landschap van de gezondheidszorg. De verschuiving binnen de markt en het strategische belang van gegevens en nieuwe technologieën opent de deur voor nieuwe kandidaten om een leidende rol naar zich toe te trekken, zoals data-providers en bedrijven met een stevige merkreputatie die ruimte voor uitbreiding biedt, zoals GE met GE Healthcare heeft gedaan."

Een nieuw model voor de farmaceutische sector is het gefederaliseerde model, waarbij een bedrijf een netwerk (‘federatie’) van afzonderlijke entiteiten met een gemeenschappelijke ondersteunende infrastructuur opricht. Voorbeelden van zulke entiteiten zijn universiteiten, ziekenhuizen, klinieken, technologieleveranciers, in gegevensanalyse gespecialiseerde firma’s en bedrijven die voorzien in lifestylediensten; die kunnen in tal van landen gevestigd zijn. Een voorbeeld is een federatie die wordt aangegaan om cardiovasculaire aandoeningen aan te pakken; in dit geval zou het netwerk kunnen bestaan uit geneesmiddelenproducenten, klinieken en diagnosebedrijven om in diagnoses en behandelingen te voorzien, maar ook voedingsadviseurs en stressmanagementdiensten om ziekten te voorkomen. Al die spelers zouden worden beloond op basis van maatstaven die de patiënt in het middelpunt plaatsen, zoals een verbeterde levenskwaliteit.

Het volledig gediversifieerde model zal alleen door de grootste farmaceutische bedrijven worden gevolgd. Het is er één waarin een bedrijf uit zijn kernactiviteit breekt om ook daarmee verband houdende producten en diensten te gaan leveren, zoals diagnoses en apparaten, generische geneesmiddelen, nutraceuticals en health management. Johnson & Johnson is van deze aanpak de grootste exponent binnen de farmaceutische sector. Met dit model kunnen bedrijven zich minder afhankelijk maken van blockbuster-geneesmiddelen en kunnen ze hun risico spreiden door zich op andere delen van de markt te begeven.

Steve Arlington, die wereldwijd de leiding waarneemt over de groep van PwC-bedrijfsadviseurs voor de sectoren farmaceutica en life sciences, besluit als volgt:

"De meeste grote farmaceutische bedrijven maken, om hun interne resources aan te vullen, gebruik van externe aannemers; maar slechts heel weinig firma’s hebben de volgende stap gezet. Toch is er geen reden waarom veel bedrijven activiteiten op het vlak van onderzoek en ontwikkeling, productie en promotie niet zouden kunnen uitbesteden. Zo zouden ze zich kunnen focussen op hun belangrijkste waardetoevoegende functies: projectbeheer, business development, reguleringsaangelegenheden, beheer van intellectuele eigendom, farmaco-economische analyse en het smeden van goede relaties met invloedrijke opinieleiders en betalers van met gezondheidszorg verband houdende producten en diensten. De wereld is snel aan het veranderen en wie flexibel is en zich weet aan te passen, zal de vruchten plukken."

Raadpleeg het volledig rapport "Pharma 2020: Challenging business models - Which path will you take?"