Belgische hoge loonkosten ernstige handicap bij overschakeling op diensteneconomie

België staat aan de top wat de productiviteit van werknemers betreft. De hoge kosten, zowel de verloningskosten als de totale kosten, doen zwaar afbreuk aan deze hoge score. Qua ‘ROI on HC’ (‘Return On Investment on Human Capital’) scoort België gemiddeld niet hoger dan de rest van Europa. Opvallend is ook dat werknemers langer bij dezelfde werkgever blijven dan zes jaar geleden, toen het economisch nochtans minder goed ging.

PricewaterhouseCoopers heeft een uitgebreide studie gemaakt van het investeringsrendement dat op ‘menselijk kapitaal’ wordt behaald – de ‘ROI on HC’. De sociale balans van 530 Belgische bedrijven werd vergeleken met resultaten van in totaal meer dan 10 000 Europese bedrijven . Financiële instellingen en interimkantoren werden geweerd omdat hun resultaten onvoldoende vergelijkbaar zijn.

België staat in de Europese productiviteitstop. Het gaat dan om de gerealiseerde omzet per fulltime equivalent (FTE). Als men de medianen vergelijkt, staat België op de tweede plaats na Ierland, met een mediaan van 249 424 EUR omzet per FTE tegenover een Europese mediaan van 172 032 EUR omzet per FTE. De mediaan is de score van het 265ste bedrijf in een groep van 529 bedrijven (wanneer de resultaten gerangschikt worden), of die van het 5000ste bedrijf op een groep van 10 000. De Belgische productiviteit was al hoog in 2002. Tussen 2002 en 2006 verbeterde deze nog eens met maar liefst 20%. Opvallend is ook het grote verschil tussen de 25% bedrijven die het best scoren (171% van de mediaan) en de 25% die het slechtst scoren (56% van de mediaan). De globale gemiddelde score ligt 68% boven de mediaan, wat betekent dat er een groep van Belgische bedrijven is die sterk genoeg scoort om de gemiddelde score ver boven de score van het ‘middelste’ bedrijf te tillen. Eenduidige sectorconclusies zijn uit deze analyse niet te trekken. Zowel in de topgroep als in het laagste segment zijn namelijk verschillende sectoren vertegenwoordigd.



Wie de winst per FTE bekijkt, krijgt al een ander plaatje te zien. België valt dan terug van een top-3-positie (omzet (= revenue)/FTE) naar de 7de plaats. Ons land doet het met een mediaan van 7136 EUR winst per FTE wel nog beter dan Europa, dat als mediaan 5 520 EUR heeft. De winst van de Belgische bedrijven steeg op vijf jaar tijd met niet minder dan 113%.

Waar we onze koploperspositie helemaal verliezen, is op het vlak van ROI on HC, berekend als volgt:

omzet – andere dan personeelsverloningskosten
personeelsverloningskosten

Een blik op de kosten per FTE verklaart alles. De kosten per FTE bedragen in België 237 043 EUR (= mediaan) tegenover 165 747 EUR voor Europa. De kosten waren al hoog in 2002, maar stegen op vijf jaar tijd toch met maar liefst 18%. Het gaat dan over de totale kosten, niet alleen de personeelsgebonden kosten. België staat hiermee op de 17de plaats (het land met de laagste kosten staat op de eerste plaats). Voor de ROI on HC komt de Belgische mediaan (1,13) ongeveer overeen met de Europese mediaan (1,16). Concreet betekent het Belgische cijfer dat 1 EUR salaris 1,13 EUR omzet genereert. Dit vertegenwoordigt een stijging met 13% tussen 2002 en 2006.

Als we dan inzoomen op de eigenlijke kosten, blijkt dat de niet-personeelsgebonden kosten zowat even veel gestegen zijn als de personeelsgebonden kosten (= het hele verloningspakket en de socialezekerheidskosten). Het zijn dus niet eenvoudigweg de verloningskosten die de pan uit rijzen. De kosten liggen globaal genomen te hoog in België. De verloningskosten maken ongeveer een vijfde uit van de totale kosten. De mediaan van de absolute verloningskosten ligt voor België weliswaar op 51 630 EUR, tegenover 38 703 EUR voor Europa. Als België met andere woorden de absolute personeelskosten omlaag krijgt, kan het zeker beter concurreren op Europees vlak – niet onbelangrijk in tijden van globalisering... Maar om een echt concurrentievoordeel te krijgen moet ons land de globale kosten naar beneden krijgen.

“Zeker in een diensteneconomie maakt de component verloning een groter deel uit van de totale kosten”, legt Peter De Bley, Director bij PwC, uit. “Het is duidelijk dat er in ons land een verschuiving aan het optreden is van industrieel georganiseerde omgevingen naar een diensteneconomie. De hoge kosten die gepaard gaan met personeel, dreigt de omschakeling naar een diensteneconomie alleen maar trager en moeilijker te maken”, besluit De Bley.

Op het vlak van opleiding en ontwikkeling van het menselijk kapitaal bengelde België in de vorige studie aan het staartje. Er werd een inhaalbeweging gemaakt de voorbije jaren, terwijl op Europees vlak juist werd bespaard op opleiding en ontwikkeling. Het resultaat van beide omgekeerde bewegingen is dat België in 2006 ongeveer op het niveau van de Europese mediaan stond. Een studie van de Federale Overheidsdienst Economie bracht aan het licht dat mannen gemiddeld 5 uur meer opleiding krijgen dan vrouwen. Wat hier verder opvalt, is dat een uur opleiding in België een pak meer kost dan in de rest van Europa (Belgische mediaan van 36,2 EUR tegenover Europese mediaan van 29,5 EUR). Heeft dit te maken met een gebrek aan schaalgrootte? Het blijft gissen naar het waarom.

Heel wat Belgische executives klagen over het hoge(re) verloop de laatste jaren. Ook dit werd bestudeerd door PwC. En wat blijkt? Personeelsafvloeiing vertoont een neerwaartse curve.
Het aantal ontslagnemende werknemers (vrijwillig ontslag dus) lag in 2006 rond de 16%. PwC verwacht wel dat dit cijfer de komende jaren zal toenemen als gevolg van de talentschaarste op de arbeidsmarkt.


PricewaterhouseCoopers ( www.pwc.com ) levert sectorgerichte diensten op het vlak van audit, fiscaliteit en adviesverlening om het publieksvertrouwen te versterken en extra waarde voor cliënten en hun stakeholders te creëren. Meer dan 146.000 mensen in de 150 landen waarin ons netwerk is ontplooid, delen hun ideeën, ervaring en oplossingen om tot nieuwe gezichtspunten te komen en praktisch advies te geven.

'PricewaterhouseCoopers' verwijst naar het netwerk van firma’s die deel uitmaken van PricewaterhouseCoopers International Limited. Elke firma is een afzonderlijke en onafhankelijke juridische entiteit.

Informatie voor de redacties:

‘Key trends in human capital’, het rapport van de hier besproken studie, is te vinden op: www.pwc.be .

Het kan verkregen worden op eenvoudige aanvraag:

  • voor journalisten: bij Vanessa Slegers van Luna: 02 658 02 93 of vanessa@luna.be ;
  • voor andere belangstellenden: bij Isabelle Jacobs van PwC: 02 710 71 40 of isabelle.jacobs@pwc.be .