Economic crime: people, culture and controls - PwC

11% van de Belgische bedrijven slachtoffer van inbreuken op intellectuele eigendomsrechten

het kostenplaatje van economische fraude: 4,2 miljard dollar wereldwijd

Het tweejarig onderzoek naar economische misdrijven van PricewaterhouseCoopers ‘Economic Crime: People, Culture and Controls’ bracht ongeveer evenveel gedupeerden naar voor dan de vorige studies. Het kostenplaatje blijft echter stijgen. Gemiddeld lijdt een gedupeerd bedrijf een rechtstreekse schade van zo’n 2,4 miljoen dollar. Dit maakt een wereldwijde totale kost van zo’n 4,2 miljard dollar. Niet minder dan 89% van de ondervraagden gaat ervan uit dat ze de komende twee jaar geconfronteerd zullen worden met fraude. Voor België gaat het om een kleine helft van de bedrijven. Geen enkele industrie is immuun tegen fraude. Opvallend is ook dat niet minder dan 11% van de Belgische respondenten het slachtoffer werden van inbreuken op hun intellectuele eigendomsrechten.

Deze tweejaarlijkse studie bij 5 400 bedrijven in 40 landen is een van de meest omvattende in zijn soort. 75 Belgische bedrijven werkten mee aan dit onderzoek. Samen stelden ze 400 gevallen van economische fraude vast over de voorbije twee jaar. Meer dan 10% werd geconfronteerd met de vraag naar smeergeld. Nochtans heeft meer dan 70% van de ondervraagde bedrijven geen verzekering om de verliezen en kosten van economische criminaliteit te dekken. Meer dan 50% gaat er nog steeds van uit niet geconfronteerd te zullen worden met fraude de volgende twee jaar. En 35% heeft geen idee hoe er desgevallend mee om te gaan...

Het kostenplaatje

De gemiddelde kostprijs van economische fraude lag voor de voorbije twee jaar 40% hoger dan in de twee jaar daarvoor. In België verloren bedrijven die het slachtoffer werden van vervalsing en de verduistering van activa gemiddeld zo’n 1,4 MEUR de voorbije twee jaar. Voor slachtoffers van boekhoudkundige fraude was dit zo’n 1,9 MEUR. Corruptie en omkoping kostten per bedrijf zo’n 1,7 MEUR. Inbreuken op de intellectuele eigendomsrechten kostten per gedupeerde 1,7 MEUR. Daarnaast werd er significante schade gerapporteerd aan de merknaam en reputatie, de motivatie van de medewerkers en de relaties met de klanten. Ook de koers van het aandeel leed onder de economische criminaliteit. Tenslotte moet men nog rekening houden met een gemiddelde kost van 180 000 EUR aan managementtijd en rechtszaken.

Het type fraude

Interessant is ook het verschil tussen perceptie en realiteit bij de Belgische bedrijven. Zo’n 22% ziet boekhoudkundige fraude als de grootste bedreiging op het vlak van economische criminaliteit. In de praktijk is echter slechts 8,8% daar ook het slachtoffer van. 16,4% vreest voor corruptie en omkoping, terwijl dit slechts 5% overkwam de voorbije twee jaar. 21% ziet de verduistering van activa als het grootste risico; 24% rapporteerde een incident op dit vlak. Alleen inbreuken op intellectuele eigendomsrechten worden correct ingeschat (11%).

De slachtoffers

Bedrijven die minstens één structurele verandering hebben doorgevoerd - een fusie, een overname, een reorganisatie of personeelsafvloeiingen – rapporteerden een sterke toename aan fraudefeiten. Situaties zoals een overname, een nieuwe zakelijke onderneming, de samenvoeging van verschillende processen en IT-omgevingen, veranderingen in personeel, de confrontatie met nieuwe culturen of andere landen, of nog de omgang met nieuwe klanten en leveranciers, creëren duidelijk vruchtbare grond voor fraude.

Hoe groter het bedrijf, hoe meer frauduleuze activiteiten. Wereldwijd was 62% van de grotere bedrijven (>5000 werknemers) in de afgelopen twee jaar het slachtoffer ervan, tegenover 36% van de kleinere (<200 werknemers).

De maatregelen

Ongeveer twee derden van de ondernemingen testen haar medewerkers. Minder dan de helft van de bedrijven is echter overtuigd van de doeltreffendheid van deze testen. 86% voert interne en externe audits uit; dit wordt wel als effectief ervaren. Ook interne controles worden gezien als een goed detectiemechanisme; meer dan 90% van de bedrijven voerde dit door. In 77% van de gevallen werden interne gedragscodes opgesteld. Slechts een goede helft van de bedrijven die dit implementeerde, gelooft dat ze ook effectief fraude ontmoedigen. Meer dan 35% van alle Belgische ondervraagden heeft echter nog geen idee hoe met eventuele economische criminaliteit te zullen omgaan...

“Organisaties moeten proberen een cultuur te vestigen waarbij de controles en ‘klokkenluiders’ ondersteund worden met duidelijke ethische richtlijnen. Dit kan onder andere gebeuren door trainingen, bewustwordingsessies en fraude en corruptiemaatregelen te implementeren.”, aldus Robert Peirce, Assurance Partner bij PricewaterhouseCoopers in België. “Bedrijven moeten loyaliteit creëren bij hun medewerkers en voldoende zelfvertrouwen om correct te handelen. Er moeten ook duidelijke sancties bepaald worden voor de overtreders, gelijk wat hun positie is binnen het bedrijf.”

De E7

In 78,3% van de gerapporteerde fraudegevallen was er een externe partij betrokken. 1 op 3 betrof dit buitenlandse partijen. Fraude was evenzeer aanwezig in de nieuw opkomende markten (de ‘E7’, Brazilië, China, India, Indonesië, Mexico, Rusland en Turkije) als in de G7. Bedrijven met een activiteit in de E7 verloren gemiddeld 5,1 miljoen dollar naar aanleiding van economische criminaliteit. Dit was meer dan dubbel zoveel dan wat bedrijven verloren die niet actief zijn in deze gebieden. 25% tot 50% van de bedrijven actief in de E7 landen gaf aan dat men verzocht werd smeergeld te betalen. Corruptie en omkoping evenals inbreuken op de intellectuele eigendomsrechten zijn de grootste bezorgdheden van organisaties die activiteiten opzetten in de nieuw opkomende markten.

“Temeer door het groeiende aantal fusies en overnames in de E7 landen, zijn dit prangende cijfers. Bedrijven moeten nadenken over hoe ze zullen omgaan met fraude en corruptie voor ze in de E7-landen investeren”, aldus Rudy Hoskens, Director verantwoordelijk voor de afdeling Dispute Analysis & Investigations bij PwC België. “Controlemechanismen die goed werken in ontwikkelde economieën zijn niet noodzakelijk even effectief in minder ontwikkelde markten. Bedrijven die in de toekomst succesvol willen zijn, moeten hoe dan ook een manier vinden om grensoverschrijdend te werken, en met deze frauderisico’s om te gaan”, besluit Hoskens.

PricewaterhouseCoopers ( www.pwc.com ) levert sectorgerichte diensten op het vlak van audit, fiscaliteit en adviesverlening om het publieksvertrouwen te versterken en extra waarde voor cliënten en hun stakeholders te creëren. Meer dan 146.000 mensen in de 150 landen waarin hun netwerk is ontplooid, delen hun ideeën, ervaring en oplossingen om tot nieuwe gezichtspunten te komen en praktisch advies te geven.

De afdeling Dispute Analysis & Investigations (DA&I) van PwC is actief in 63 verschillende landen, telt meer dan 1.500 ervaren medewerkers en zet multidisciplinaire teams met kennis van zaken in om fraude en andere economische misdrijven te onderzoeken. Bovendien geven zij advies m.b.t. de beheersing van het frauderisico en behandelen zij geschillen van diverse aard. Door o.a. gebruik te maken van forensische accountancy en het uitvoeren van goed gerichte onderzoeken, kunnen zij bedrijven vrijwaren van verdere economische verliezen, hun assisteren bij het berekenen en recupereren van geleden schade en er zorg voor dragen dat de bedrijfscontinuïteit verzekerd wordt. De afdeling DA&I stelt personeel tewerk met diverse expertises: forensische auditoren, juristen, specialisten in forensische IT en ervaren onderzoekers uit zowel de private als de publieke sector.

'PricewaterhouseCoopers' verwijst naar het netwerk van firma’s die deel uitmaken van PricewaterhouseCoopers International Limited. Elke firma is een afzonderlijke en onafhankelijke juridische entiteit.


Informatie voor de redacties:

• Definitie van de gebruikte termen in de PricewaterhouseCoopers Global Economic Crime Survey 2007:
  Economische misdrijven of fraude : algemene term gebruikt om onwettige of criminele activiteiten in of tegenover een organisatie aan te duiden. De activiteiten hebben financiële of andere voordelen voor de dader(s) tot doel.
  Verduisteren van activa : de diefstal van bedrijfsactiva (geld of andere financiële activa, voorraden en materiaal) door managers, zaakwaarnemers of werknemers voor eigen gewin.
  Boekhoudkundige fraude : de rekeningen van het bedrijf worden zo veranderd of voorgesteld dat ze de echte waarde of financiële situatie van het bedrijf niet aantonen.
  Corruptie en omkoping : het onwettig gebruik van een officiële positie om zijn voordeel te doen. Dit kan de belofte van een economisch of ander voordeel zijn, of het gebruik van intimidatie of chantage. Het kan ook verwijzen naar het aanvaarden van dit soort aansporingen.
  Vervalsing : het illegaal kopiëren of distribueren van valse goederen die het patent of het copyright ontduiken, en het uitgeven van vals geld. Ook de illegale verwerving van bedrijfsinformatie en zakengeheimen valt hieronder.

• De PricewaterhouseCoopers Global Economic Crime Survey 2007 werd uitgevoerd namens PricewaterhouseCoopers en de Martin-Luther Universiteit in Halle-Wittenberg door TNS-Emnid in Duitsland.
  Het onderzoek werd in 40 landen gevoerd tussen mei en september 2007. Er werden meer dan 5.400 telefonische interviews afgenomen bij CEO’s, CFO’s en andere managers die verantwoordelijk waren voor misdaadpreventie en detectie in hun bedrijf. Meer dan de helft van de respondenten (52%) zijn leden van de Raad van Bestuur of het management. 43% had zijn of haar hoofdverantwoordelijkheid op financieel gebied. De grootste deelnemende Belgische bedrijven stellen meer dan 5000 mensen te werk, terwijl 77% er minder dan 1000 in dienst hebben.
  De bedrijven werden willekeurig geselecteerd met een voorkeur voor de 1000 grootste bedrijven van een land. Het aantal bedrijven per land werd bepaald op basis van het BBP van dat land.
  Het volledige rapport is te vinden op: www.pwc.com/crimesurvey
  Het Belgische rapport is te vinden op: www.pwc.be
  Beide kunnen worden verkregen op eenvoudige aanvraag:
  - voor journalisten: bij Vanessa Slegers van Luna: 02 658 02 93 of vanessa@luna.be;
  - voor andere belangstellenden: bij Saskia Jamaers van PwC: 02 710 93 59 of saskia.jamaers@pwc.be;