Onverwachte partners in de veiligheidsregio

Congres ‘Partnerships in veiligheid’

Zorg dat je elkaar kent en heb begrip voor elkaars belangen. Dat zijn belangrijke voorwaarden om vruchtbare, nieuwe samenwerkingsverbanden tot stand te brengen binnen de Nederlandse veiligheidsregio’s.

Een andere tip: kijk verder dan je neus lang is. Dan blijkt opeens dat de ANWB een serieuze partner kan zijn (en is) op het gebied van rampenbestrijding.

Dat zijn enkele conclusies uit het congres 'Slagvaardige partnerships in veiligheid' dat de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid samen met PricewaterhouseCoopers (PwC) 20 maart organiseerde in Dordrecht. Het congres had als uitgangspunt dat veiligheid vooral afhangt van goede samenwerkingsverbanden. Dan gaat het niet alleen om samenwerking binnen de overheid, maar ook met andere, minder voor de hand liggende (private) partijen uit de samenleving, zoals burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Vraag is alleen: hoe breng je deze partnerships tot stand en hoe krijg je potentiële partners eigenlijk in beeld? De kwestie is actueel door de vorming van 25 veiligheidsregio’s in Nederland - de indeling komt overeen met de politieregio’s - waarin gemeenten, politie, brandweer en geneeskundige hulpverleners nauw samenwerken op het gebied van crisis- en rampenbeheersing. Een wet die de regio’s een juridische basis moet geven, ligt bij de Tweede Kamer.

Aha-erlebnis

De ANWB heeft een netwerk om duizend wegenwachten aan te sturen, overal langs de snelwegen praatpalen die de communicatie kunnen overnemen als het GSM-netwerk uitvalt, één meldkamer die het hele land bedient, Verder kan ze helikopters inzetten, en heeft ze dagelijks ervaring met incidenten. Daarbij komt dat wegenwachten over EHBO-vaardigheden en kennis over gevaarlijke stoffen beschikken én dat de ANWB diep geworteld is in de maatschappij met haar vele leden.

Directeur Guido van Woerkom van de ANWB presenteerde zich in Dordrecht als de ideale partner in rampenbestrijding, en als een partner met ervaring bovendien. De wielrijdersbond is ingezet bij de vuurwerkramp in Enschede, de tsunami in Azië en de bijna-ramp in de Bommelwaard in december vorig jaar toen een Apachehelikopter tegen een hoogspanningsmast vloog. Het verhaal van Van Woerkom maakte indruk. De ANWB wordt de hele dag aangehaald als voor beeld van een partnership waar je niet meteen aan denkt terwijl het wel een zeer nuttige bijdrage kan leveren aan rampenbestrijding. Het is een 'aha-erlebnis', volgens een congresdeelnemer.

Valkuil

Tegelijkertijd riep het verhaal van Van Woerkom de vraag op met wie je een partnerschap moet aangaan en hoe je dat in de praktijk realiseert. Peter Bos, directeur van de veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, vindt dat het begint met een risicoanalyse, waaruit de eerste partners zich moeten aandienen. Hij haalde de drukte op het spoor in Zuid-Holland Zuid aan als voorbeeld. 'Er rijden hier heel veel treinen, ook met gevaarlijke stoffen. Ik weet niet precies wat er rijdt en wanneer het rijdt. Voor de hand liggend partijen om mee te praten zijn dus bijvoorbeeld de verlader en vervoerder. Die hebben we wel in beeld. maar we doen er nog te weinig mee.'

Bos geeft verder aan dat begrip voor elkaars belangen essentieel is. 'Ik kan wel alleen met de vervoerder en verlader om tafel gaan zitten, maar dan passeer ik weer de belangen van anderen. Daar moet je dus wel evenwicht in vinden.' Bos waarschuwde eveneens voor een valkuil. 'Je moet niet in één keer met iedereen om tafel willen gaan zitten. Dat werkt ook nooit.'

Vrienden

Een mooi voorbeeld kwam ook van Arie-jan Arbouw, projectleider Programma Veiligheid van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Hij verhaalde over een nota over het vervoer van gevaarlijke stoffen die draagvlak heeft in het parlement maar die, zo bleek na een rondje langs maar liefst 35 organisaties en instellingen, in de praktijk heel verschillend wordt geïnterpreteerd. 'De essentie is eigenlijk: mensen in de praktijk kennen elkaar niet, dus die moet je bij elkaar brengen. Dan blijkt ook dat er mensen zijn die kennis willen delen en die best-practices willen uitwisselen', aldus Arbouw. Hij legde veel nadruk op het voordeel dat ontstaat als mensen elkaar kennen . 'Deze processen gaan gepaard met grote hoogten en diepe dalen. In de diepe dalen leer je je vrienden kennen. Dat wil zeggen: mensen die uit hun eigen rol en eigen organisatie kunnen stappen en bereid zijn een oplossing te vinden.'

Noodzakelijk

Dát er partnerships aangegaan moeten worden buiten de overheid, is iedereen het over eens. Zo wijst Geo Aldershof, secretaris Criminaliteitsbeheersing en Veiligheid bij VNO-NCW, erop dat de overheid twaalf sectoren als 'vitaal' heeft benoemd (water, transport, telecom, drinkwater, energie etc.) en dat acht daarvan zich in private handen bevinden. 'Dat maakt overleg noodzakelijk', zegt Aldershof.

PwC-partner en hoogleraar Caren van Egten trok een parallel met ander sectoren: 'Overal in de samenleving wordt gezocht naar nieuwe samenwerkingsverbanden, wordt gekeken naar nieuwe manieren om de samenleving in te richten. De oude jas past niet meer.' Volgens Van Egten zijn er voorbeelden genoeg waaraan de partijen in de veiligheidsregio’s zich kunnen spiegelen. 'Universiteiten bijvoorbeeld vinden elkaar, maar ook het bedrijfsleven als het gaat om onderzoek. Dat bewijst dat samenwerking tussen niet voor de hand liggende partners kán.'